Banner

Prawo i przepisy sanitarno-weterynaryjne

Rejestrowanie działalności gospodarczej

Rejestrowanie działalności gospodarczej nie w każdym przypadku jest konieczne, a jego forma może być różna, dostosowana do potrzeb producenta:

  • Wytwarzanie i sprzedaż produktów nieprzetworzonych, pochodzących z własnego gospodarstwa, nie wymaga rejestrowania działalności gospodarczej.
  • W przypadku wyrobu i sprzedaży produktów przetworzonych, zgodnie z polskim prawem wymagane jest zarejestrowanie nierolniczej działalności gospodarczej. Taka działalność może mieć różne formy np. indywidualna działalność gospodarcza, prowadzona przez osobę fizyczną, będącą jednocześnie właścicielem firmy i tę działalność wykonującą osobiście. Do zarejestrowania własnej działalności konieczne jest jej zgłoszenie w miejscu zamieszkania w osobiście w gminie lub też przez Internet korzystając z odpowiedniej aplikacji na stronie gminy (nie wszystkie gminy mają taką możliwość).

Wymagania weterynaryjne i higieniczno-sanitarne

Producent, który planuje wytwarzanie i sprzedaż artykułów żywnościowych jest zobowiązany do zgłoszenia:
dla produktów pochodzenia zwierzęcego

  • W przypadku sprzedaży prowadzonej przez rolnika z własnego gospodarstwa niewielkich ilości produktów pochodzących z własnego gospodarstwa i przetworzonych.

W przypadkach wytwarzania i sprzedaży niewielkich ilości produktów pochodzących z własnego gospodarstwa inaczej mówiąc nieprzetworzonych rejestracja zakładu jest wystarczająca i jego zatwierdzenie nie jest wymagane.

W obecnym systemie prawnym istnieją dwie formy sprzedaży przez rolników produktów pochodzących z własnego gospodarstwa

  • Sprzedaż bezpośrednia - są to produkty pochodzenia zwierzęcego i podlega kontroli weterynaryjnej, gdzie przepisy wykonawcze określa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
  • dostawy bezpośrednie – są to produkty pochodzenia niezwierzęcego i mieszane i podlega kontroli higieniczno-sanitarnej, gdzie przepisy wykonawcze określa Ministerstwo Zdrowia

Wytwarzanie i sprzedaż niewielkich ilości produktów przetworzonych jest możliwe tylko dla produktów pochodzenia zwierzęcego w formie sprzedaży marginalnej, ograniczonej i lokalnej (w skrócie MOL). Działalność w formie MOL wymaga tylko rejestracji bez zatwierdzania.

UWAGA!
W obecnym stanie prawnym w Polsce legalne wytwarzanie i sprzedaż - nawet niewielkich ilości produktów przetworzonych podlegających inspekcji sanitarnej (za wyjątkiem produktów w postaci suszonej lub kiszonej), czyli np. przetworów z owoców i warzyw, chleba czy ciastek - wymaga rejestracji i zatwierdzenia zakładu u Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz spełnienie wszystkich wymagań higieniczno – sanitarnych.

Czym różni się rejestracja od zatwierdzenia?

  • Rejestracja zakładu polega na przyjęciu wniosku i innych dokumentów od przedsiębiorcy, rozpatrzeniu wniosku i wydaniu decyzji administracyjnej o rejestracji. Jest to działanie proste i niewymagające obecności organu nadzoru w zakładzie
  • Zatwierdzenie zakładu jest bardziej skomplikowane, bowiem przepisy UE nakazują organowi nadzoru w tym przypadku wizytę w zakładzie i w czasie tej wizyty stwierdzenie, czy warunki w zakładzie spełniają wymagania zawarte w szczegółowych przepisach.

Wymagania weterynaryjne

Zgłoszenie wniosku o rejestrację do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii
Producent, który chce sprzedawać niewielkie ilości artykułów rolno-spożywczych pochodzenia zwierzęcego może to realizować w formie:

  • sprzedaży bezpośredniej - sprzedaż produktów nieprzetworzonych konsumentowi końcowemu może być prowadzona w swoim województwie i w województwach przyległych, w następujących miejscach sprzedaży bezpośredniej:

    • na terenie gospodarstw rolnych,
    • na targowiskach,
    • w punktach sprzedaży detalicznej

Do sprzedaży bezpośredniej można wprowadzić tylko i wyłącznie produkty własne tj. z własnego gospodarstwa, wyprodukowane w ramach wytwarzania produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (jaja, drób, zajęczaki itp.). Producenci, którzy zamierzają wytwarzać takie produkty mają obowiązek powiadomienia powiatowego lekarza weterynarii o zakresie i wielkości produkcji oraz rodzaju produktów, które mają być produkowane w zakładzie, co najmniej na 30 dni przed dniem rozpoczęcia prowadzenia tej działalności. W rozporządzeniu MRiRW z dnia 29 grudnia z 2006 r. regulującym zasady sprzedaży bezpośredniej, określona jest lista artykułów rolno-spożywczych, których niewielkie ilości, producent może sprzedawać w formie sprzedaży bezpośredniej.

  • działalności prowadzonej w formie marginalnej, ograniczonej i lokalnej (MOL) dla produktów przetworzonych (np. ser, masło, mięso ale również produkty nieprzetworzone mogą być sprzedawane jako MOL) - objętych kontrolą Powiatowego Inspektoratu Weterynarii - nie jest wymagane zatwierdzenie zakładu . Działalność MOL może być prowadzona w swoim województwie i w sąsiadujących z tym województwem powiatach położonych na terenie innych województw.

Ważne jest by rozumieć różnice pomiędzy poszczególnymi formami sprzedaży. Poniżej:

Porównanie wymagań dla sprzedaży bezpośredniej i MOL, obrazowo pokazuje Inspekcja Weterynaryjna w PISZ-u
oraz wyczerpujące wyjaśnienie porównawcze problematyki sprzedaży bezpośredniej i MOL można znaleźć na stronie Witryny Wiejskiej.

Lista czynności i rodzaj artykułów rolno-spożywczych, których niewielkie ilości producent może sprzedawać przy zarejestrowaniu działalności marginalnej ograniczonej i lokalnej (MOL) określona jest w rozporządzeniu MRiRW z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej.

Rozporządzenia regulujące zasady sprzedaży bezpośredniej oraz MOL określają dla każdego typu produktu dozwolone wielkości produkcji i sprzedaży.

Producent musi spełnić wymagania dotyczące zakładu wytwórczego zawarte w rozporządzeniu MRiRW z dnia 29 marca 2006 r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać projekt technologiczny zakładu, w którym ma być prowadzona działalność w zakresie produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego oraz sprzedaży bezpośredniej albo działalności MOL (w zależności od wybranej formy sprzedaży).

Kolejnym krokiem jest dopełnienie obowiązku rejestracji w powiatowym inspektoracie weterynarii, gdzie należy złożyć wniosek o wpis do rejestru i nadanie numeru identyfikacji weterynaryjnej. Po wydaniu decyzji administracyjnej produkcja i sprzedaż mogą być prowadzone w legalny sposób.
Niedopełnienie obowiązku rejestracji skutkuje nałożeniem kar za prowadzenie działalności bez uzyskania wpisu zakładu do rejestru. Wysokość kar wynosi od 200 do 5000zł, za niespełnienie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego lub za niespełnienie wymagań przez produkty pochodzenia zwierzęcego od 200 do 15000zł.

Wymagania higieniczno-sanitarne

Na podstawie Rozporządzenie (WE) NR 852/2004 parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych zakłady wytwarzające produkty spożywcze pochodzenia roślinnego lub niepodlegające inspekcji weterynaryjnej powinny być zatwierdzone lub zarejestrowane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Z obowiązku zarówno zatwierdzania, jak i rejestracji wyłączone są:

  • produkcja podstawowa na własny, domowy użytek,
  • domowe przygotowanie, przetwarzanie lub składowanie na własny domowy użytek.

Na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych, zwolnione są z zatwierdzania, ale podlegają rejestracji: Usuń link

  • bezpośrednie dostawy małych ilości takich surowców, jak: zboża, owoce, warzywa, zioła, grzyby uprawne, pochodzących wyłącznie z własnych upraw lub hodowli producentów produkcji pierwotnej, niestanowiących działów specjalnych produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (działalność rolnicza nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, za wyjątkiem działów specjalnej produkcji rolnej) oraz pozostałych surowców pochodzących z dokonywanych osobiście zbiorów ziół i runa leśnego oraz wyżej wymienionych produktów w postaci suszonej lub kiszonej, do konsumenta końcowego lub lokalnego zakładu detalicznego, bezpośrednio zaopatrującego konsumenta końcowego.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych

Derogacje, czyli odstępstwa

Derogacje, czyli inaczej odstępstwa od wymagań weterynaryjnych i higieniczno-sanitarnych przy wytwarzaniu produktów tradycyjnych i regionalnych. Uzyskanie zgodę na odstępstwa jest możliwe, gdy zapewniają one zachowanie tradycyjnego charakteru produktu.

O derogacjach można przeczytać w:

Odstępstwa zawarte w rozporządzeniach umożliwiają dają producentom produktów regionalnych i tradycyjnych możliwość legalnego wytwarzania przy wykorzystaniu tradycyjnych metod, narzędzi i w naturalnym środowisku.

O odstępstwa od niektórych wymagań higienicznych dla sposobu wytwarzania produktów pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodzenia niezwierzęcego można uzyskać w przypadku, gdy te odstępstwa są niezbędne dla zachowania tradycyjnego charakteru tych produktów, przy czym jako żywność tradycyjna uznane zostają produkty:

  • wpisane na krajową Listę Produktów Tradycyjnych lub
  •  zgłoszone do Komisji Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia lub Chronione Oznaczenie Geograficzne lub Gwarantowana Tradycyjna Specjalność.

O odstępstwa mogą starać się przedsiębiorstwa/producenci produkujące tradycyjną żywność pochodzenia zwierzęcego, jak też producenci produkujący tradycyjną żywność niezwierzęcego pochodzenia.
Dopuszczone odstępstwa dotyczą charakteru pomieszczeń oraz rodzaju materiałów, z których wykonane mogą być przyrządy i sprzęt wykorzystywany do przygotowywania oraz pakowania tych produktów.
Przykładem odstępstwa jest zgoda na wędzenie wędlin w wędzarni zbudowanej z drewna: Krystyna i Andrzej Marcyjańscy, Lutobrok, wpis na Listę Produktów Tradycyjnych 

WAŻNE:
Derogacje nie mogą mieć negatywnego wpływu na zapewnienie bezpieczeństwa produkowanej żywności tradycyjnej zwierzęcego i niezwierzęcego pochodzenia, a w szczególności nie mogą przyczyniać się do jej zanieczyszczania.

Szukaj-producentow Pobierz-dokumenty Klub-dobrych-praktyk
123 Loga-ue