Banner

Polskie i europejskie systemy jakości żywności

Systemy jakości żywności można podzielić na systemy wspólnotowe – funkcjonujące we wszystkich krajach członkowskich Unii europejskie oraz krajowe funkcjonujące tylko w Polsce.

Unijne systemy jakości żywności
W Unii Europejskiej są 2 podstawowe systemy wyróżniania, promocji i ochrony żywności:

  • Unijny system ochrony dla produktów regionalnych i tradycyjnych,
  • Unijny system dla produktów rolnictwa ekologicznego

Krajowe systemy jakości żywności 

W Polsce obecnie istnieje 5 uznanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi krajowych systemów jakości:
Integrowana Produkcja (IP) Urzędowo Kontrolowana – system mniej restrykcyjny od rolnictwa ekologicznego,
System „Jakość Tradycja” (JT) – system ochrony i promocji dla produktów tradycyjnych,
QMP (Quality Meat Program) – system jakości dla mięsa wołowego,
PQS (Pork Quality System) – system jakości dla mięsa wieprzowego,
QAFP (Quality Assurance for Food Products) System Gwarantowanej Jakości Żywności QAFP. 

Głównym wyróżnikiem krajowych systemów jakości jest to, że produkty uczestniczące w tych systemach są systematycznie kontrolowane i certyfikowane przez akredytowane jednostki kontrolne. 

W Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 przewidziano wsparcie finansowe dla producentów uczestniczących w systemach jakości żywności. 

Środki pomocowe i wsparcie działalności

Unijne systemy jakości żywności

Unijny system ochrony produktów regionalnych i tradycyjnych

W celu wyróżnienia oraz lepszej ochrony dziedzictwa kulinarnego oraz wspólnego dorobku pokoleń, jakim są najlepsze i unikalne produkty tradycyjne i regionalne na całym świecie, Unia Europejska wprowadziła specjalny system certyfikowania i znakowania tych produktów. Dzięki znakowaniu tych produktów konsumenci maja czytelną i rzetelną informację o ich wyjątkowej jakości i oryginalności, a producentom stwarza możliwość promocji i umożliwia ochronę przed nieuczciwą konkurencją i fałszowaniem ich produktów.

Zasady rejestracji i ochrony reguluje na poziomie UE Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych. 

W jakościowym systemie europejskim wyróżnione zostały 2 kategorie produktów :

  • produkty regionalne znanego pochodzenia
  • produkty tradycyjne

Unijny system jakości żywności inspirowany było francuskim systemem wyróżniania produktów ze względu na ich wysoką jakość związaną z cechami regionu, których zbiór określa się przyjętym w oryginale, w światowej terminologii gastronomicznej, francuskim terminem „terroir”, mówiącym o unikalności obszaru wynikającego z klimatu, gleby, ukształtowania terenu, typu roślinności. Z określonym „terroir” wiązały się specyficzne typy hodowli i upraw i kształtowały się wielowiekowe i wieloletnie tradycje przetwórcze. Wśród starych członków UE istnieje tendencja wyższego oceniania produktów, których jakość związana jest z regionem, niż produktów „tylko” tradycyjnych. 

W nowych krajach Unii, zwłaszcza w Europie Centralnej i Wschodniej sytuacja jest bardziej złożona. Tutaj również kształtowały się tradycje wynikające ze specyficznych warunków geograficznych i klimatycznych, ale nierzadko były one brutalnie przerywane wydarzeniami i procesami historycznymi, w wyniku których całe grupy ludności migrowały z miejsca od wieków przez nie zamieszkanych i musiały się adaptować się do zupełnie nowych, różnych od dotychczasowych warunków (Bojkowie, którzy w wyniku akcji Wisła zostali przesiedleni z Podkarpacia głównie na Ziemie Zachodnie, polska ludność kresów wschodnich, która w wyniku zmiany granic Polski ze wschodu na zachód była zmuszona do przeniesienia się na Dolny Śląsk, gdzie mogła osiedlić się w opuszczonych przez Niemców gospodarstwach). Ci ludzie swoje „terroir” utracili bezpowrotnie, ale zyskali inne i często usiłowali w nowych innych warunkach kultywować swoje tradycje. Na przykład wytwarzanie miodu drahimskiego jest przejętą po niemieckich wysiedleńcach tradycją wytwarzania miodu w tym regionie, którą podjęli przesiedleńcy ze wschodu przybywający na tzw. „ziemie odzyskane” ze swoimi ulami i tradycją produkowania miodu. 

Z tego też powodu dla nowych, później przyjętych członków UE, możliwość wyróżniania produktów tradycyjnych wysokiej jakości, którą stare kraje UE chciały zlikwidować, ma bardzo istotne znaczenie. W UE jest obecnie zarejestrowanych blisko 1200 produktów: ponad 1100 produktów znanego pochodzenia i blisko 40 produktów tradycyjnych (w tym 8, czyli 20% jest produktów polskich). Na podstawie przytoczonych powyżej liczb, można zauważyć, że kategoria produktów tradycyjnych jest przy rejestracji unijnej znacznie mniej popularna. 

Na rejestrację unijną oczekuje aktualnie ponad 190 europejskich produktów znanego pochodzenia i 15 europejskich produktów tradycyjnych. System rejestracji jest otwarty i dostępny dla produktów z całego świata. 

Produkty regionalne znanego pochodzenia
Produkt regionalny znanego pochodzenia może otrzymać rejestrację jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP) lub jako Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG). O znak ChNP lub ChOG mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze m.in. piwo, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, inne wyroby piekarnicze, makarony, korek i bawełna).

Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP) 

Chron Nazwa Pochodzenia

Jest to unijny znak jakości przyznawany produktom regionalnym wyjątkowej jakości, o nazwie nawiązującej do miejsca, w którym jest wytwarzany i podkreślającej ich związek z tym miejscem. Wszystkie surowce potrzebne do wytworzenia tego produktu pochodzą z określonego obszaru geograficznego oraz wszystkie fazy wytwarzania mają miejsce na tym obszarze.

Aktualnie 9 polskich produktów otrzymało oznaczenie Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP): bryndza podhalańska,
1. bryndza podhalańska
2. fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca,
3. fasola wrzawska,
4. karp zatorski,
5. miód z Sejneńszczyzny/Łoździejszczyzny/Seinų/Lazdijų krašto medus,
6. oscypek,
7. podkarpacki miód spadziowy,
8. miód kurpiowski,
9. redykołka,
10. wiśnia nadwiślanka.

Co ciekawe, to pierwsze zgłoszone do rejestracji unijnej polskie produkty oscypek i redykołka nie nawiązują swoją nazwą do regionu, ale już przy kolejnych produktach są eksponowane w nazwie produktu jego związki z regionem. Natomiast pomimo nieobecności regionu w nazwie wytwarzanie tych produktów jest nierozerwalnie z regionem związane różnymi elementami: rasą owiec i krów, sposobem i warunkami wypasu, jakością i rodzajem mleka, metodą wytwarzania sera, itp.


Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG) 

Chro Ozn Geogr

Jest to unijny znak jakości przyznawany produktom regionalnym wyjątkowej jakości, o nazwie nawiązującej do miejsca, w którym jest wytwarzany i podkreślającej ich związek z tym miejscem. Jednak ten związek z miejscem figurującym w nazwie produktu jest słabszy niż w przypadku produktów ChNP. Znak ChOG mogą otrzymać produkty, których przynajmniej jedna faza wytwarzania ma miejsce na tym obszarze. Np. Miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich – pyłek musi pochodzić z kwiatów na terenie Borów Dolnośląskich, ale pszczoły mogą być przywożone z innych obszarów. Znak ChOG jest zatem mniej restrykcyjny. Jego uzyskanie jest łatwiejsze. Ważnym czynnikiem dla jego uzyskania może być np. ugruntowana renoma produktu.
Aktualnie 18 polskich produktów posiada znak ChOG: 

1. andruty kaliskie,
2. chleb prądnicki,
3. fasola korczyńska,
4. jabłka grójeckie,
5. jabłka łąckie,
6. jagnięcina podhalańska,
7. kiełbasa lisiecka,
8. kołocz śląski/kołacz śląski,
9. miód drahimski,
10. miód kurpiowski,
11. miód wrzosowy z Borów Dolnośląskich,
12. obwarzanek krakowski,
13. rogal świętomarciński,
14. ser koryciński swojski,
15. suska sechlońska,
16. śliwka szydłowska,
17. truskawka kaszubska/kaszëbskô malëna,
18. wielkopolski ser smażony.
Na rejestrację przez Komisję Europejską jako ChOG oczekuje cebularz lubelski

Gwarantowana Tradycyjna Specjalność

Gw Trad Spec

Jest to unijny znak jakości, nadawany produktom o tradycyjnej nazwie, nawiązującej do jego specyficznego charakteru lub tradycyjnie używanej dla tego produktu. Produkt musi być wytwarzany z tradycyjnych surowców, według tradycyjnej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie receptury lub tradycyjnymi metodami od co najmniej 30 lat.
O oznaczenie GTS mogą ubiegać się produkty rolne przeznaczone do spożycia przez ludzi (płody ziemi, produkty pochodzące z hodowli, rybołówstwa oraz produkty pierwszego przetworzenia, będące w związku z tymi produktami) lub środki spożywcze m.in. piwo, chleb, ciasto, ciastka, wyroby cukiernicze, makarony) a także gotowe dania.

Aktualnie 9 polskich produktów posiada znak GTS:
1. półtorak,
2. dwójniak,
3. trójniak,
4. czwórniak,
5. kabanosy,
6. kiełbasa jałowcowa,
7. kiełbasa myśliwska,
8. olej rydzowy,
9. pierekaczewnik.

Procedura rejestracji produktów regionalnych i tradycyjnych ChNP, ChOG i GTS oraz korzyści wynikające z rejestracji
Specyfika produktów regionalnych wynika ze specyficznych cech regionu, a tradycyjnych z ich tradycji wytwarzania, na które składały się długoletnie doświadczenia wspólnot mieszkańców. Dlatego żaden indywidualny producent nie może sobie uzurpować prawa do wspólnotowych rejestracji.
Wszystkie prezentowane powyżej znaki mają swoje wersje językowe w każdym języku używanym w UE.

Krajowe produkty zarejestrowane w Unii nie są na ogół jeszcze wytwarzane na tak masową skalę, by były spotykane np. w dużych sklepach. Często natomiast można zapoznać się z oznakowanymi znakami europejskimi wędlinami, oliwami i serami. Najczęściej są to produkty francuskie, niemieckie lub włoskie.

O przyznanie europejskiego znaku jakości może się ubiegać grupa producentów lub przetwórców (w szczególnych przypadkach, jeśli np. nie ma innych producentów renomowanego produktu na tym obszarze, to o przyznanie znaków ChNP i ChOG może wnioskować osoba fizyczna lub prawna, która będzie traktowana jako grupa. Ten wyjątek nie dotyczy wnioskowania o GTS).
Procedura rejestracji produktu w systemach jest dwuetapowa. W pierwszym etapie następuje rejestracja na poziomie krajowym, a w etapie drugim – na poziomie wspólnotowym.

Etap I krajowy
Po ustaleniu zasad wytwarzania i reguł kontroli (częstotliwość, mechanizm samokontroli, wybór organu kontrolującego) obowiązujących poszczególnych członków grupy przy wytwarzaniu produktu, grupa składa wniosek do Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi gdzie ma miejsce ocena formalna wniosku (14 dni) i następuje ewentualnie wezwanie do usunięcia braków (14 dni). Następnie skrócona wersja wniosku ogłaszana jest w dzienniku urzędowym i na stronie www i wtedy istnieje możliwość składania zastrzeżeń do wniosku (30 dni). Jeśli są zastrzeżenia następuje wezwanie do wyjaśnień/uzupełnień i pojednania się oponentów. Wniosek jest oceniany przez Radę do Spraw Tradycyjnych i Regionalnych Nazw Produktów Rolnych i Środków Spożywczych przy Ministrze Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Uzgodniony, zaakceptowany na poziomie krajowym wniosek zostaje przesłany do Komisji Europejskiej (KE), a produkt podlega już tymczasowej ochronie krajowej (do czasu podjęcia decyzji przez KE).

Etap II wspólnotowy. Komisja Europejska
Dotychczas proces przyznawania oznaczeń unijnych trwał kilka lat. W Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 z dnia 21 listopada 2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych zaakcentowano konieczność skrócenia czasu trwania procedur unijnych i przyśpieszenia czasu wydawania decyzji o rejestracji lub odrzuceniu wniosku.
Proces rejestracyjny na poziomie wspólnotowym jest taki sam, jak na poziomie krajowym (publikacja w Dzienniku Urzędowym UE, okres na sprzeciwy i porozumienia stron).

Czas, w którym Komisja Europejska powinna zakończyć procedurę rozpatrywania wniosku o rejestrację i podjąć stosowną decyzję nie powinien przekroczyć 6 miesięcy.

Obowiązki producenta wynikające z uzyskania przez produkt oznaczenia europejskiego

Rejestrację produktu w systemie wspólnotowym uzyskuje dla danego produktu grupa producentów. Natomiast każdy producent, który chce się posługiwać nazwą zarejestrowanego produktu i unijnym znakiem, musi regularnie, zgodnie z harmonogramem zapisanym we wniosku o rejestrację, poddawać się kontroli zgodności procesu produkcji wytwarzanego przez siebie produktu ze specyfikacją podaną we wniosku przez jednostkę certyfikującą, upoważnioną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do przeprowadzania kontroli, wydawania i cofania certyfikatów zgodności procesu produkcji produktów ChNP, ChOG i GTS ze specyfikacją). Może nią być Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (WIJHARS) lub prywatna jednostka certyfikująca (akredytowana przez PCA na zgodność z normą PN-EN 45011). Kontrola dokonywana jest w miejscu wytwarzania, a próbki produktu są pobierane do analizy do laboratorium.

Korzyści dla producentów wynikające z uzyskania przez produkt oznaczenia europejskiego
Identyfikowalność i wzrost wartości produktu
• Oznaczenia pozwalają na łatwą identyfikację oryginalnych i wartościowych produktów, o konkretnych specyficznych cechach wysokiej jakości i odróżnienie ich od innych produktów;
• Znak jakości na produkcie, dający kupującemu gwarancję oryginalności i jakości produktu, uzasadnia jego wyższą cenę niż cena podobnych, nie posiadających znaku jakości produktów;
Ochrona w kraju i w Unii Europejskiej
• Produkty ubiegające się o znaki unijne, których wnioski zostały zaakceptowane na poziomie krajowym i przekazane do Komisji Europejskiej, do czasu wydania decyzji przez KE, podlegają ochronie na terenie kraju.
• Produkty zarejestrowane jako ChNP, ChOG i GTS podlegają ochronie na terenie UE

Podsumowanie
W krajach starej Unii, w szczególności tych z południa Europy Hiszpania, Francja, Włochy, Grecja, zarejestrowanych jest wiele produktów, które w Polsce nie są dostępne, z racji tego, że są produktami nieprzetworzonymi (warzywa, owoce) i konsumowanymi lokalnie.
W Polsce rejestracja produktów nieprzetworzonych nie jest tak powszechna. Należy jednak zmienić ten trend, bo wiele jest bardzo dobrych produktów, których zarejestrowanie przyniosłoby znaczną poprawę poziomu dochodów producentów. Niektóre z nich są już coraz bardziej kojarzone z regionem wytwarzania, jak już wspomniana świnia złotnicka czy gęś biłgorajska, chrzan nadwarciański, szparagi wielkopolskie czy ogórki śremskie i wiele innych, które aż się proszą o to by łatwo móc je odróżnić od pośledniejszych produktów tego samego typu …

Unijny system dla produktów rolnictwa ekologicznego

Prod Eko

Rolnictwo ekologiczne to system gospodarowania, w którym dla ochrony roślin wzmaga się naturalne procesy przyrodnicze, wykorzystuje naturalne nawozy oraz metody biologiczne i mechaniczne. Niedozwolone jest stosowanie nawozów syntetycznych, chemicznych środków ochrony roślin, dodatków paszowych i organizmów modyfikowanych genetycznie (GMO). Gospodarstwa posługujące się metodami ekologicznymi znajdują się na terenach czystych i nieskażonych przemysłem i transportem i gospodarują w sposób przyjazny dla środowiska. Dzięki uprawom bez stosowania środków chemicznych, rolnictwo ekologiczne przyczynia się do zachowania bioróżnorodności. Przestawienie gospodarstwa na tryb ekologiczny, w zależności od jego specyfiki trwa 2-3 lata. Certyfikat ekologiczny przyznawany jest przez upoważnione, akredytowane jednostki certyfikujące i ważny jest przez rok. By przedłużyć certyfikat corocznie należy poddać się kontroli jednostki certyfikującej.

Produkty znakowane muszą pochodzić z certyfikowanych gospodarstw ekologicznych. Użycie tego znaku gwarantuje, że produkt spełnia wymogi oficjalnego nadzoru, pochodzi bezpośrednio od producenta lub został przygotowany w zamkniętym opakowaniu oraz zapewnia, że przynajmniej 95% składników produktu zostało wyprodukowane metodami ekologicznymi. Unia Europejska gwarantuje wiarygodność produktów rolnictwa ekologicznego, niezależnie od miejsca ich wytworzenia. 

Korzyści finansowe
Produkty rolnictwa ekologicznego są droższe od podobnych produktów pochodzących z rolnictwa konwencjonalnego. Ich producenci korzystają z dodatkowych dopłat do produktów rolnych oraz mogą skorzystać z działania PROW 2007-2013 Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności.


Krajowe systemy jakości żywności 

Integrowana Produkcja 

Logo IP Integrowana produkcja (IP) jest nowoczesnym system jakości żywności, wykorzystującym w sposób zrównoważony postęp techniczny i biologiczny w uprawie, ochronie roślin i nawożeniu oraz zwracającym szczególną uwagę na ochronę środowiska i zdrowie ludzi.
Uczestnictwo w systemie IP pozwala na otrzymanie zdrowej produkcji roślinnej podlegającej certyfikacji i oznakowanej logo IP. Uzyskany certyfikat jest urzędowym poświadczeniem, że produkcja odbywała się w oparciu o metodyki IP. Stosowanie metodyk IP zapewnia, że w wytworzonych płodach rolnych nie zostały przekroczone dopuszczalne poziomy pozostałości środków ochrony roślin, metali ciężkich, azotanów i innych pierwiastków oraz substancji szkodliwych. Jednocześnie w sposób zrównoważony wykorzystywane są zasoby środowiskowe w gospodarstwie.
Wdrożenie w gospodarstwie IP jest istotne w przypadku potrzeby potwierdzenia wymogów bezpieczeństwa żywności. Dotyczy to za równo sprzedaży na rynku krajowym, jak i eksportu roślin i produktów roślinnych, a w szczególności owoców i warzyw na rynek Federacji Rosyjskiej. W ramach IP przewidziano możliwość prowadzenia produkcji zgodnie z normami rosyjskimi.
IP pozwala także na wypełnienie w dużym zakresie wymogów bezpieczeństwa żywności i ochrony środowiska w ramach innych komercyjnych systemów jakości wymaganych przez np. wielkopowierzchniowe sieci handlowe.
Oprócz korzyści marketingowych wynikających ze sprzedaży żywności o poświadczonej urzędowo jakości istnieje szereg innych argumentów, dla których warto wdrożyć IP:
Zbieżność założeń sytemu Integrowanej Produkcji z zasadami integrowanej ochrony roślin pozwala stwierdzić, że wdrożenie IP w chwili obecnej gwarantuje wypełnienie obligatoryjnego wymogu wprowadzenia zasad integrowanej ochrony roślin od 2014 r. Obecnie trwają prace legislacyjne nad ustawą o środkach ochrony roślin, która będzie między innymi wdrażała przepisy UE w tym zakresie.
Uzyskanie certyfikatu w systemie IP pozwala na refundację części poniesionych kosztów związanych z uczestnictwem w systemie oraz promocją w ramach działań PROW 2007-2013.


System „Jakość Tradycja” 

Jak Trad
System „Jakość Tradycja” to pierwszy krajowy system certyfikacji dla wyróżniania i promocji tradycyjnych produktów żywnościowych wysokiej jakości.
System ten został stworzony przez producentów zrzeszonych w Polskiej Izbie Produktu Regionalnego i Lokalnego, ale jest otwarty dla wszystkich producentów, których produkty spełniają określone w Regulaminie Systemu wymagania.
Znak „Jakość Tradycja” przyznaje produktowi na wniosek producenta, zgodnie z Regulaminem przyjętym przez Zarząd PIPRiL oraz Związek Województw RP, Kapituła Znaku złożona z przedstawicieli PIPRiL, Związku Województw RP oraz niezależnych ekspertów.
Składając wniosek o przyznanie znaku, producent musi dołączyć certyfikat zgodności, wystawiony przez uprawnioną jednostkę certyfikującą.
Znak „Jakość Tradycja” jest znakiem zarejestrowanym w Urzędzie Patentowym pod nr. Z307821 i chroniony zgodnie z prawem własności przemysłowej jako wspólny znak towarowy gwarancyjny. 


Producenci zgłaszający swe produkty do znaku „Jakość Tradycja” dokładnie określają skład produktu, sposób wytwarzania i procedury kontroli. Należy także udokumentować 50-letnią tradycję wytwarzania produktu (dla europejskich systemów wystarczy 30 lat i z tego punktu widzenia znak „Jakość Tradycja” jest bardziej restrykcyjny). 


Pomimo większej restrykcyjności, związanej z koniecznością udowodnienia 50 lat tradycji wytwarzania produktu, procedury uczestniczenia w systemie nie są skomplikowane. Zasady konstrukcji wniosku są zbliżone do zasad obowiązujących dla wniosków europejskich. Jednak ostateczna ocena złożonego wniosku ma miejsce w kraju i zależy tylko od jednej instancji – Kapituły Znaku Jakościowego „Jakość Tradycja”
System „Jakość Tradycja” spełnia jeszcze co najmniej dwa ważne zadania. Po pierwsze – jest sposobem na przygotowanie producentów do składania wniosków krajowych, tak by następnie było im łatwiej aplikować do Komisji Europejskiej. Po drugie – jest czynnikiem promującym regiony, gdyż pod każdym znakiem umieszczana jest nazwa województwa, z którego produkt pochodzi.


O znak „Jakość Tradycja”, podobnie jak o oznaczenia europejskie ChNP, CHOG, GTS, mogą starać się wytwórcy produktów rolnych i środków spożywczych wymienionych w załączniku I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Dodatkowo, o znak „Jakość Tradycja” mogą się starać również producenci napojów spirytusowych, które w systemie europejskim są rejestrowane na podstawie odrębnych przepisów. System jest dostępny dla indywidualnych producentów, grup producentów oraz zakładów produkcyjnych. Używanie znaku jest odpłatne. Producent wnosi do PIPRiL jednorazową opłatę związaną z przyznaniem znaku oraz zryczałtowaną opłatę roczną . 


Krajowy system jakości żywności „Jakość Tradycja” w pełni odpowiada wymogom prawa unijnego. Jest otwarty dla producentów nie tylko w kraju ale i za granicą – może być interesującą propozycją wyróżniania produktów o wyjątkowej jakości, zwłaszcza dla krajów sąsiadujących i tych, które stały się pełnoprawnymi członkami Unii Europejskiej w podobnym czasie jak Polska.

Uwaga!
Inaczej niż ma to miejsce w europejskim systemie jakości produktów regionalnych dla znaków ChNP, ChOG i – jak będzie to miało miejsce z czasem dla wszystkich produktów ze znakiem GTS – przyznanie znaku „Jakość Tradycja” nie daje producentowi ochrony polegającej na prawie do wyłączności używania nazwy zarejestrowanego produktu. Producent, którego produkt otrzymał znak „Jakość Tradycja”, może umieścić ten znak na opakowaniu produktu, ale inni producenci mają prawo do używania tej samej nazwy. Aktualnie prawie 100 produktów uczestniczy już w systemie „Jakość Tradycja”.

Szukaj-producentow Pobierz-dokumenty Klub-dobrych-praktyk
123 Loga-ue